Czym jest prowizja za wcześniejszą spłatę?

Prowizja za wcześniejszą spłatę (zwana też opłatą za przedterminową spłatę) to jednorazowa opłata, którą bank może naliczyć kredytobiorcy w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie. Dotyczy to zarówno całkowitej spłaty kredytu, jak i nadpłaty części kapitału.

Z punktu widzenia banku, wcześniejsza spłata oznacza utratę przyszłych przychodów z odsetek. Prowizja ma częściowo rekompensować tę stratę. Z perspektywy kredytobiorcy, jest to dodatkowy koszt, który trzeba uwzględnić, planując nadpłatę lub refinansowanie kredytu.

Limity ustawowe — kredyt konsumencki

W przypadku kredytów konsumenckich (gotówkowych, ratalnych, limitów na koncie do kwoty 255 550 zł) obowiązuje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, która precyzyjnie reguluje maksymalną wysokość prowizji:

  • 1% spłacanej kwoty — jeśli do końca umowy pozostało więcej niż 12 miesięcy
  • 0,5% spłacanej kwoty — jeśli do końca umowy pozostało nie więcej niż 12 miesięcy

Dodatkowe ograniczenie: prowizja nie może przekroczyć kwoty odsetek, które kredytobiorca zapłaciłby od spłacanej kwoty w okresie od dnia wcześniejszej spłaty do dnia planowanego zakończenia umowy.

Przykład — kredyt konsumencki

Masz kredyt gotówkowy z saldem 50 000 zł, do końca umowy pozostało 18 miesięcy. Maksymalna prowizja to 1% × 50 000 zł = 500 zł. Ale gdyby odsetki za pozostałe 18 miesięcy wynosiły tylko 3 200 zł, prowizja nie może przekroczyć 3 200 zł (warunek spełniony). Gdyby do końca umowy zostało 10 miesięcy, prowizja wyniosłaby maksymalnie 0,5% × 50 000 zł = 250 zł.

Ważne: Bank nie może pobrać prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu konsumenckiego, jeśli spłata następuje w ramach limitu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym (debetu) lub w przypadku kredytu odnawialnego (np. limit na karcie kredytowej).

Limity ustawowe — kredyt hipoteczny

Kredyty hipoteczne reguluje ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, która wprowadza inne zasady:

Kredyty ze zmiennym oprocentowaniem (oparte o WIBOR, WIRON lub POLSTR):

  • W ciągu pierwszych 3 lat od zawarcia umowy — bank może pobrać prowizję, ale nie więcej niż 3% spłacanej kwoty
  • Po 3 latach od zawarcia umowy — bank nie może pobierać żadnej prowizji za wcześniejszą spłatę

Kredyty ze stałym oprocentowaniem (w okresie stałej stopy):

  • Bank może pobierać prowizję przez cały okres obowiązywania stałej stopy, ale nie wyższą niż koszty banku bezpośrednio związane z wcześniejszą spłatą

Przykład — kredyt hipoteczny: Zaciągnąłeś kredyt hipoteczny na 300 000 zł ze zmiennym oprocentowaniem. Po 2 latach chcesz nadpłacić 100 000 zł. Bank może pobrać prowizję do 3% × 100 000 zł = 3 000 zł. Ale po 3 latach od podpisania umowy — nadpłata lub pełna spłata jest całkowicie bezpłatna.

Kiedy bank nie może pobrać prowizji?

Istnieje kilka sytuacji, w których bank nie ma prawa naliczać prowizji za wcześniejszą spłatę:

  • Kredyt hipoteczny ze zmienną stopą po 3 latach — bezwzględny zakaz ustawowy
  • Spłata w ramach limitu odnawialnego — karta kredytowa, debet na koncie
  • Brak zapisu w umowie — jeśli umowa nie przewiduje prowizji za wcześniejszą spłatę, bank nie może jej naliczać
  • Umowy zawarte przed 22.07.2017 — dla starych umów hipotecznych obowiązują warunki z umowy (mogą być mniej korzystne, ale też mogą nie przewidywać prowizji)

Sprawdź swoją umowę

Przed nadpłatą kredytu zawsze sprawdź zapisy swojej umowy dotyczące wcześniejszej spłaty. Szukaj sekcji zatytułowanej „Przedterminowa spłata” lub „Wcześniejsza spłata”. Znajdziesz tam informację o wysokości prowizji i okresie, w którym jest naliczana. Jeśli masz wątpliwości, poproś bank o pisemne potwierdzenie kosztów wcześniejszej spłaty.

Czy warto nadpłacać mimo prowizji?

W wielu przypadkach nadpłata kredytu jest opłacalna nawet po uwzględnieniu prowizji. Kluczowe jest porównanie kosztu prowizji z oszczędnością na odsetkach.

Przykład kalkulacji: Kredyt hipoteczny na 400 000 zł, oprocentowanie 7,5%, pozostało 23 lata. Nadpłacasz 50 000 zł po 2 latach (prowizja 3% = 1 500 zł).

  • Koszt prowizji: 1 500 zł
  • Oszczędność na odsetkach (przy skróceniu okresu): ok. 65 000 zł
  • Bilans: oszczędzasz 63 500 zł netto

Jak widać, prowizja stanowi ułamek oszczędności na odsetkach. Nadpłata jest prawie zawsze opłacalna, zwłaszcza w pierwszych latach kredytu, gdy odsetki stanowią największą część raty.

Prowizja przy refinansowaniu

Jeśli planujesz refinansowanie kredytu (przeniesienie do innego banku), prowizja za wcześniejszą spłatę w starym banku to jeden z kosztów, który musisz uwzględnić w kalkulacji. Nowy bank często oferuje pokrycie części kosztów refinansowania, ale rzadko obejmuje to pełną prowizję za wcześniejszą spłatę.

Pamiętaj: przy kredycie hipotecznym ze zmienną stopą po 3 latach refinansowanie jest wolne od prowizji, co czyni je szczególnie atrakcyjnym po tym okresie.

Sprawdź też: Nadpłata kredytu | Refinansowanie | Prowizja bankowa | Kalkulator nadpłaty kredytu

Najczęściej zadawane pytania

Przy kredycie ze zmiennym oprocentowaniem bank może pobrać maksymalnie 3% spłacanej kwoty w ciągu pierwszych 3 lat. Po 3 latach od zawarcia umowy wcześniejsza spłata jest całkowicie bezpłatna.

Tak — przy kredycie hipotecznym ze zmiennym oprocentowaniem po upływie 3 lat od podpisania umowy bank nie może naliczać żadnej prowizji za wcześniejszą spłatę ani nadpłatę. To gwarancja ustawowa.

W większości przypadków tak. Prowizja to jednorazowy koszt (np. 1 500 zł), natomiast oszczędność na odsetkach przy nadpłacie może sięgnąć kilkudziesięciu tysięcy złotych, szczególnie w pierwszych latach kredytu.

Maksymalnie 1% spłacanej kwoty, jeśli do końca umowy pozostało więcej niż 12 miesięcy, lub 0,5%, jeśli pozostało mniej niż rok. Prowizja nie może przekroczyć kwoty odsetek za pozostały okres.

Zależy od momentu refinansowania. Przy kredycie hipotecznym ze zmienną stopą po 3 latach refinansowanie jest wolne od prowizji. Przed upływem 3 lat bank może pobrać do 3% spłacanej kwoty.