Przewalutowanie kredytu — na czym polega i kiedy się opłaca?

Czym jest przewalutowanie kredytu?

Przewalutowanie kredytu to zmiana waluty, w jakiej wyrażone jest zobowiązanie kredytowe. Najczęściej polega na przeliczeniu salda kredytu zaciągniętego w walucie obcej (np. CHF, EUR, USD) na złote polskie, według ustalonego kursu wymiany. Po przewalutowaniu kredytobiorca spłaca kredyt w nowej walucie, z nowym oprocentowaniem i harmonogramem.

Przewalutowanie można przeprowadzić na dwa sposoby: w ramach aneksu do istniejącej umowy (w tym samym banku) lub poprzez refinansowanie kredytu w innym banku, który udzieli nowego kredytu w złotych na spłatę starego zobowiązania walutowego.

Historia kredytów frankowych w Polsce

Temat przewalutowania zyskał ogromne znaczenie w Polsce w kontekście kredytów hipotecznych denominowanych i indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF). W latach 2005–2008 banki masowo udzielały kredytów walutowych — frank kosztował wtedy ok. 2,00–2,50 zł, a oprocentowanie kredytów w CHF (oparte o LIBOR CHF, później SARON) było znacznie niższe niż kredytów złotowych.

Po kryzysie finansowym 2008 roku kurs franka stopniowo rósł, a w styczniu 2015 roku (tzw. czarny czwartek) po decyzji Szwajcarskiego Banku Narodowego kurs skoczył do ponad 5,00 zł. Dla setek tysięcy polskich kredytobiorców oznaczało to dramatyczny wzrost salda zadłużenia w przeliczeniu na złote.

Kiedy przewalutowanie się opłaca?

Przewalutowanie może mieć sens finansowy w kilku sytuacjach:

• Kurs waluty jest korzystny — jeśli waluta obca osłabiła się w stosunku do złotego, przewalutowanie przy niskim kursie pozwala „zamrozić" saldo w złotych na korzystnym poziomie
• Różnica w oprocentowaniu się zmniejszyła — gdy stopy procentowe w Polsce i za granicą się zbliżyły, utrzymywanie kredytu walutowego traci sens
• Chcesz wyeliminować ryzyko kursowe — przejście na złote daje przewidywalność rat, choć niekoniecznie niższe koszty
• Planujesz nadpłatę lub wcześniejszą spłatę — przy walutowym kredycie nadpłata wymaga zakupu waluty, co generuje dodatkowe koszty spreadu

Koszty przewalutowania

Przewalutowanie wiąże się z kilkoma kategoriami kosztów:

• Spread walutowy — różnica między kursem kupna a sprzedaży waluty stosowanym przez bank. Typowy spread na CHF/PLN wynosi 3–8 groszy na kursie, co przy saldzie 200 000 CHF daje koszt 6 000–16 000 zł
• Prowizja za przewalutowanie — niektóre banki pobierają prowizję 0,5–2% od salda. Przy kredycie z saldem 400 000 zł to 2 000–8 000 zł
• Zmiana oprocentowania — po przejściu na złote oprocentowanie zmienia się z np. SARON + marża na WIRON (lub WIBOR) + marża. Nowa marża może być wyższa niż dotychczasowa
• Koszt aneksu — opłata za zmianę warunków umowy, zazwyczaj 200–500 zł

Procedura przewalutowania w banku

Standardowa procedura przewalutowania wygląda następująco:

• Złożenie wniosku — w placówce banku lub online (jeśli bank to umożliwia)
• Analiza wniosku — bank sprawdza zdolność kredytową w nowej walucie (przy PLN zazwyczaj wymagana jest wyższa zdolność ze względu na wyższe oprocentowanie i stress test)
• Oferta banku — bank przedstawia warunki: nowe oprocentowanie, kurs przewalutowania, prowizję, nowy harmonogram spłat
• Podpisanie aneksu — po zaakceptowaniu warunków podpisujesz aneks do umowy kredytowej
• Przeliczenie salda — bank przelicza saldo kredytu po ustalonym kursie na dzień przewalutowania

Cały proces trwa zazwyczaj 2–4 tygodnie. Warto złożyć wniosek w kilku bankach jednocześnie (o refinansowanie) i porównać oferty z propozycją obecnego banku.

Ryzyko kursowe — lekcja z historii

Ryzyko kursowe działa w obie strony. Kredytobiorca walutowy korzysta, gdy złoty się umacnia (rata w PLN maleje), ale traci, gdy złoty się osłabia. Historia kredytów frankowych pokazała, że wahania kursowe mogą być dramatyczne i utrzymywać się latami.

Przy podejmowaniu decyzji o przewalutowaniu warto skorzystać z kalkulatora rat kredytu i przeliczyć, jak zmieni się rata i łączny koszt kredytu po przejściu na złote przy aktualnych stopach procentowych.

Alternatywa: ugoda z bankiem lub pozew sądowy

W przypadku kredytów frankowych wielu kredytobiorców zamiast przewalutowania zdecydowało się na drogę sądową, kwestionując ważność klauzul przeliczeniowych w umowach. Linia orzecznicza, ukształtowana m.in. przez wyroki TSUE, w wielu przypadkach jest korzystna dla kredytobiorców. Banki proponują też ugody — najczęściej polegające na przeliczeniu kredytu tak, jakby od początku był udzielony w złotych z oprocentowaniem opartym o WIBOR.

Sprawdź też: Spread walutowy | Kredyt indeksowany | WIBOR | Kalkulator rat kredytu

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje przewalutowanie kredytu hipotecznego?

Koszty przewalutowania obejmują: spread walutowy (różnica kursowa, ok. 3–8 groszy na kursie), ewentualną prowizję bankową (0,5–2% salda) oraz opłatę za aneks (200–500 zł). Przy saldzie 400 000 zł łączny koszt może wynieść od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych.

Czy mogę spłacać kredyt walutowy bezpośrednio w walucie obcej?

Tak, od 2011 roku (ustawa antyspreadowa) masz prawo do spłaty rat bezpośrednio w walucie kredytu. Wystarczy otworzyć rachunek walutowy w banku i kupować walutę np. w kantorze internetowym po korzystniejszym kursie. To pozwala uniknąć kosztownego spreadu bankowego.

Kiedy przewalutowanie kredytu frankowego się opłaca?

Przewalutowanie może się opłacać, gdy kurs franka jest stosunkowo niski, różnica oprocentowania PLN/CHF jest niewielka, a Ty chcesz wyeliminować ryzyko dalszego wzrostu kursu. Należy jednak porównać łączny koszt kredytu po przewalutowaniu z kosztem utrzymania kredytu walutowego i rozważyć alternatywy (ugoda z bankiem, pozew sądowy).

Czy bank może odmówić przewalutowania?

Tak, bank może odmówić przewalutowania, jeśli uzna, że Twoja zdolność kredytowa w złotych jest niewystarczająca (oprocentowanie kredytu złotowego jest wyższe, więc rata wzrośnie). Alternatywą jest refinansowanie w innym banku, który może mieć inne kryteria oceny.