Stress test kredytowy — sprawdź wyższą ratę i niższy dochód

Czy bank zawsze dodaje 2,5 punktu procentowego?

Definicja 7a Rekomendacji S rozróżnia oprocentowanie zmienne i okresowo stałe. Nie daje jednego bufora 2,5 p.p. dla wszystkich kredytów. Nie należy też mieszać stałej stopy na pięć lat ze stałą stopą na cały okres spłaty.

Dla stopy okresowo stałej minimalny bufor zależy od całkowitego okresu T i okresu stałej stopy x, liczonych w miesiącach. Dla poniższych wariantów wzór z definicji 7a to 2,5 p.p. × (T − x) / (T − 60) (wykładnik w = 1). Przykłady dotyczą kredytu na 300 miesięcy i stałej stopy na część okresu.

Dla oprocentowania zmiennego definicja stosuje wartość max(5 p.p. − SBC; 2,5 p.p.) + σ, gdzie SBC jest główną stopą właściwego banku centralnego (dla złotego: referencyjną NBP). Dodatek σ wynosi 1,5 p.p., gdy jednocześnie odchylenie standardowe tej stopy z ostatnich 100 dni roboczych wynosi co najmniej 0,5 p.p., a ostatnia wartość jest wyższa od średniej z tego okresu. W innych przypadkach dodatek wynosi zero. Żeby ustalić minimum na konkretny dzień, potrzebne są te dane. Bank może stosować bardziej ostrożne założenia.

Własny test: czy zostanie gotówka na życie?

Przyjmujemy kredyt 400 000 zł na 25 lat, raty równe i trzy stałe w obliczeniu oprocentowania nominalne: 6%, 8,5% oraz 11% rocznie. To samodzielnie dobrane warianty budżetu, bez opłat i ubezpieczeń. Nie wyliczamy w tej tabeli bufora konkretnego banku ani przyszłej ścieżki stóp.

Dochód wynosi 8 000 zł netto, koszty życia 3 500 zł, inne raty 500 zł, a odkładana rezerwa 500 zł miesięcznie. Na nową ratę zostaje 3 500 zł.

Przy wariancie 11% wydatek na nową ratę przekracza założony budżet. Sam wybór niższej raty początkowej nie pokazuje tego ryzyka. Aby policzyć własną sytuację, podstaw pełne koszty utrzymania, a nie wyłącznie raty.

Drugi test: dochód spada o 20%

Przy dochodzie 6 400 zł i pozostałych założeniach bez zmian na nową ratę zostaje 1 900 zł. Już przy wyjściowym oprocentowaniu 6% brakuje 677,21 zł miesięcznie. Ten wariant pokazuje ryzyko utraty części dochodu bez wzrostu oprocentowania. W razie potrzeby sprawdź oba pogorszenia jednocześnie.

Co ustalić z bankiem i we własnym planie?

• Jaki rodzaj stopy, okres i bufor przyjęto do oceny zdolności?
• Kiedy kończy się okres stałej stopy i jak określana jest stopa po jego zakończeniu?
• Jak długo oszczędności pokryją miesięczny niedobór, jeśli jeden z dochodów zniknie?
• Czy zmniejszenie kwoty kredytu poprawia budżet także w gorszym wariancie?

Kalkulator zdolności pozwala zmienić założenia, a kalkulator poduszki finansowej pomaga policzyć rezerwę. Dłuższy okres spłaty sprawdź osobno: Rekomendacja S, pkt 7.2, ogranicza okres używany do oceny zdolności kredytów dłuższych niż 25 lat.

Obliczenia własne: 300 rat annuitetowych, miesięczna stopa = nominalna roczna/12; wyniki zaokrąglone dopiero do wyświetlenia. Przykład nie modeluje kolejnych okresów aktualizacji oprocentowania. Definicję 7a sprawdzono 7 października 2026.